WTO - 1

Na jaren onderhandelen is nu eindelijk de definitieve datum bekend geworden dat Vietnam lid wordt van de WTO, 11 januari 2007. Op de economie pagina's van de kranten is dit al jarenlang een terugkerend item. Veel werd er voorbeschouwd, veel werd er gegist, veel werd er geanaliseerd, maar nu wordt het langzamerhand tijd voor de Waarheid.

Zoals met bijna alle fundamenle wijzigingen heeft het het lidmaatschap, maar vooral de overgang, voor en nadelen. Ongetwijfeld zal het op lange termijn alleen maar voordelen opleveren. Eindelijk is het gedaan met de 'state owned companies', de onzinnige burocratische regels en vooral de ondoorzichtige import en export heffingen. In het algemeen zal de product en service kwaliteit sterk verbeteren omdat men heel goed in de gaten heeft dat in een wereldwijd concurerende economische structuur alleen diegenen overleven die wat kwaliteit betreft minstens aan een gemiddelde norm voldoen. De zwakkelingen vallen af.

Tot nu toe was kwaliteit niet een van de sterkste punten van de Vietnamese economie. In het land der blinden was eenoog nog steeds koning hier. Gelukkig hebben ze een buurman, China, die nu ook niet bepaald hoog scoort vwb kwaliteit, dus hoe het nog slechter kan weten ze ook. In gesprekken met Vietnamese consumenten hoor je heel vaak de de volgende rangorde... Japan, USA, Europa: goed, Vietnam: slecht, China nog veeeeel slechter.

Dit zie je heel goed terug in het nationale vervoermiddel, de 125 cc motobike. Honda, Yamaha scoren hoog en zijn ook het duurst, daarna heb je Korea en Taiwan. Vervolgens de echte Vietnamese bikes en als laatst de met Chinese onderdelen geassembleerde bikes. De Vietnamese bikes verkopen bijna niet, verouderd, slechte kwaliteit, geen styling. De Chinese bikes verkopen nog wel. maar de kopers laten een aantal onderdelen meteen vervangen omdat deze bij de uitgang van de showroom al op het punt van afsterven staan.

In een hoog tempo zijn het afgelopen jaar de 'state owned companies' gedeeltelijk geprivatiseerd en stuitte men al direct op het probleem dat een fors aantal alleen maar verliesgevend is. Inefficient, te veel personeel, niet marktgericht. Dit worden dus de afvallers alhoewel men tracht nog te redden wat er te redden valt. De bedrijven die overleven zullen nog wel een helse klus krijgen om hun structuur aan te passen aan een wereldwijde concurentie. Een voordeel hebben ze al wel, Vietnamesen zijn redelijk opgeleid en bereid om de handen uit de mouwen te steken als ze in gaten hebben dat het rendement niet in een of andere staatskas verdwijnt.

Durian

Natuurlijk kent iedereen Durian, een vrucht ter grootte van een kleine voetbal, groen, vol met scherpe stekels en een geur van 10 jaar niet gewassen voeten, met een op zich nog redelijke smaak...voorzover je een wasknijper op de neus vastzet.

Helaas, het is ook de naam van een Typhoon, die de afgelopen dagen dreigend op Vietnam afkwam en die inmiddels weer gepasseerd heeft. Nu is dit al weer de derde of vierde dit jaar, dus men is al wat gewend, maar voor het eerst sinds 1997 zou dit onheil niet door het centrum maar door het zuiden gaan trekken. Op de website bij info had ik na de laatste typhoon een 'storm waarschuwing' link opgenomen, dus konden we dagelijks volgen waar deze windpiraat zou gaan landen. Het woord 'afbuigen' had ik in de loop der jaren al redelijk vaak opgevangen in relatie met typhoons dus de forecast nam ik niet al te serieus. Op maandagochtend 9 uur leek het er op dat dit onheil midden op Nha Trang zou afstevenen, zo'n 450 km ten noorden van Saigon, en ons dus bovenlangs zou gaan passeren. Het woord afbuigen was ik nog niet tegengekomen. Op maandagmiddag 3 uur ontdekte de orkaan dat afbuigen mogelijk was en zette koers naar Phan Thiet, zo'n 200 km boven Saigon en zouden we redelijk wat wind gaan krijgen hier.
Om 11 uur s'avonds nog steeds hetzelfde, maar om 5 over 11 kreeg Durian nog meer zin in afbuigen en besloot eerst maar een tijdje de kust langs te trekken en onder Saigon aan land te gaan. We kwamen al redelijk dicht bij het centrum te zitten.
De volgende dag (dit alles was een forecast voor 12 uur) zocht ik opnieuw het windgevaar op en bleek Saigon weer redelijk aan de buitenrand van de orkaan te liggen. Dit alles resulteerde in bijna geen wind en een lichte bui in het hart van Saigon.

Inmiddels kwamen de berichten uit het zuiden al binnen en zag het er redelijk slecht uit daar. Voor de zekerheid hadden we een stel uit de Bermuda's die een Mekongtour wilden doen op die dag aangeraden dit beter niet te doen. Ze wisten nog van niks, maar echt onder de indruk waren ze ook niet. Typhoons in de Bermuda's zijn een redelijk normaal verschijnsel, maar om nu geraakt te worden door rondvliegende golfijzeren daken was vragen om een guillotine test, dus ze bleven toch maar hier en zijn inmiddels richting Muine vertrokken om de restanten van het strand aldaar op te zoeken.

Omdat ze achteraf toch wel blij waren met het advies om niet te gaan werd ik uitgenodigd voor een diner. Ik liet het aan hun over om een menu uit te kiezen, en dit resulteerde in rijst en noodles als voorgerecht en hutspot! als hoofdgerecht, een echte Durian combinatie.

Bush en de APEC

GROOT nieuws op dit moment in Vietnam, de APEC conferentie is begonnen en Bush is op bezoek. Maandenlang stonden de kranten al bol van alle voorbereidingen en om de haverklap zat de premier weer ergens bij een generale repetitie en riep daar aan het einde op om nog net wat beter hun best te doen. De hele meute zit in Hanoi, niet in Saigon, en dat steekt hier. Saigon is natuurlijk in alles beter dan Hanoi dus ze snappen niet waarom het allemaal in het hoge noorden moet.

Net zoals heel wat grote steden in Azie heeft ook Hanoi zijn problemen, en stel je voor dat de APEC of Bush dat merkt, dat kan niet. Ze mogen natuurlijk niet dat gele water zien dat af en toe uit de kraan komt, dus is er een heel nieuw waterleiding systeem aangelegd, keurig ingeperkt in dat deel waar ze zitten. Stroomuitval, dat kan niet, dus routeren we effe wat kabels van de rest naar het land naar dat APEC wijkje. Opgelost, die kabels halen we na afloop wel weer weg. En al dat chaotische verkeer...daar doen we niet aan, het is hier een keurig land met heel goed nageleefde verkeersregels, en motobikes of cyclo's bestaan hier niet. Lekker rustig die wegen, lijkt wel een autoloze zondag. Alles is natuurlijk geschilderd, krotten zijn weg, nieuw asfalt.... en doe de rest van de stad ook maar roepen de inwoners van Hanoi, maar de enige die dat horen zijn een stel dovemansoren (ik rijm, niet te geloven).

Totaal komen er ongeveer 20.000 buitenlandse gasten, niet gering, dus ver van te voren ziijn alle 5 ster hotels geclaimd, geen toerist komt er meer binnen. Voor de zekerheid zijn ook alle busvervoer en taxibedrijven geclaimd. Voor de officiele gasten zijn nieuwe mercedessen aangeschaft, honderen, en na een eerlijke open inschrijving was de gelukkige winnaar een staatsbedrijf. Ook alle toeristische sightseeing trips zijn na diezelfde eerlijke en open inschrijving naar een staatsbedrijf gegaan. Dus alles is keurig volgens de regels georganiseerd.

De hotelstaf van die 5 ster hotels hebben allemaal extra trainingen gehad in het omgaan met buitenlandse gasten. Nu hebben dat soort hotels meestal 99% gasten uit het buitenland, dus dat was hard nodig want ze weten natuurlijk niet hoe je met buitenlanders om moet gaan. Ook is iedereen extra medisch gekeurd, je weet maar nooit wat men allemaal onder de leden heeft.

Al met al een heel circus, het zou zo maar de trouwerij van Alexander kunnen zijn.

Straatverkopers en ander 'ongemak'

Een van de eerste dingen die opvallen als u voor de eerste keer eens rustig denkt te gaan relaxen op een terras in Saigon is het fenomeen straatverkoop. Zit het tegen dan wordt u per uur ongeveer 10x gevraagd om de volgende zaken te kopen... zonnebrillen, leesbrillen, aanstekers, cigaretten, postkaarten, armbandjes en loterij tickets. Zelfs al zit u met 3 brillen aan tafel, dan nog probeert men u een vierde aan te smeren. Ook als u de eerste verkoper gedecideerd afwijst gaat de volgende, die op 1 m afstand stond te wachten, u alsnog vragen om weer een vierde bril te kopen.

Als onschuldige toerist doorloopt u dit proces in 3 fases. De eerste fase is altijd...'ehh wat leuk', wat heeft u allemaal?.. De tweede fase is 'alweer een..., ga toch weg, ik heb al genoeg' inclusief het begin van een opkomend geirriteerd raken. De derde fase is daar de oplossing voor en dient u zich zo spoedig mogelijk eigen te maken. Het gaat als volgt.... Kijk de verkoper niet aan, daarmee ontloopt u namelijk een discussie. Wuif de verkoper vervolgens rustig weg met een koninklijk handgebaar en kijk de andere kant op of blijf gefixeerd in uw boek of krant staren. U zult dan uit uw ooghoeken merken dat de verkoper teleurgesteld afdruipt maar dat ook uw irritatie als sneeuw voor de zon verdwijnt. Probeer de verkoper niet na te kijken, met als gevolg oogcontact, want dan zal hij ter plekke omkeren om het alsnog te proberen.

Natuurlijk kunt u ook gewoon wat kopen, deel de vraagprijs van de bril door 2 en wacht af wat er gebeurd.

Een apart slag zijn de schoenepoetsers, ook deze komen een aantal keren per uur langs. Ze kijken eerst naar uw schoenen, maar dat slechts voor de vorm, en weten vervolgens zeker dat ze gepoetst moeten worden. Sta dus niet verbaasd als men zelfs uw plastic slippers een grote beurt wil geven. Maar het kan ook geen kwaad om uw afgetrapte, onder de modder zittende, leren schoenen eens lekker te verwennen met een poetsbeurt voor slecht 2 kwartjes. Tenminste, dat is de vraagprijs altijd. Echter na het poetsen weten ze zeker dat u ook nieuwe inlegzolen nodig heeft, of dat er een stukje zool los zit die wat lijm behoeft. Zeg dus duidelijk aan het begin dat u alleen gesteld bent op wat poetswerk. Een keer maakten ze het zo bond dat mijn perfect onderhouden schoenen na het poetsen plotseling een losse zool had, gemaakt met een verse snee van een stanley mes. Helaas voor de poetser en goed voor mij was dit dus een gratis poetsbeurt en dropen ze beledigd af.

Hygiene

Een moeizaam onderwerp en om het wat euphemistisch uit leggen, het heeft hier een wat andere betekenis dan in ons o zo proper Nederland. Voor de niet geoefende wereldreiziger zou ik hier zo maar een horrorverhaal kunnen gaan opschrijven, maar om dit nu als eerzaam verkoper van reizen naar Vietnam in een openbare blog te zetten, gaat mij een beetje te ver. Trouwens in andere landen is het nog veel erger. Bij deze heb ik het denk ik voldoende gerelativeerd, dus kan nu de waarheid op tafel.

Het is een land van uitersten, 5 ster resorts/hotels waar op het punt van hygiene niets op valt aan te merken, tot aan de goedkope guesthouses van 3 dollar per nacht waar de ratten en kakkerlakken over de vloer schuifelen, op zoek naar wat eetbaars, tenen mischien?.

Na wat doorvragen als ik weer iets smerigs tegenkwam blijkt dat de gemiddelde Vietnamees bacterien niet relateert aan vies. Als iets op het eerste gezicht er redelijk schoon uitziet en als je dan vervolgens ziet dat het wordt onderhouden met een natte lap waar de honden geen brood van lusten, weet je dus dat de hele onzichtbare wereld van bacterien volledig aan ze voorbij gaat. Tot nu toe heb ik dan ook nog geen fles chloor kunnen ontdekken in de supermarkt, en dat komt vast niet omdat ze weten dat het erg schadelijk is voor het milieu. Ik denk dan ook dat de Nederlandse uitdrukking..'je kan hier van de vloer eten' , hier onvertaalbaar is.

Met het eten moet je gewoon je gezond verstand gebruiken. Je weet dat ze op straat geen koelkasten hebben staan, dus alles wat daar ligt te broeien is niet te eten. En als je ziet dat de lokale karbonade verkoper om 5 uur s'ochtends zijn tafeltje buiten zet, en om 10 uur weer weghaalt, betekent dat dat je daar dus je karbonade niet moet halen. Trouwens op de markt zitten ze tot 4 uur s'middags met deze karbonade, dus daar moet je al helemaal niet wezen.

Zo halverwege de middag zie je de soeptafels weer uitgezet worden. De procedure is het steeds hetzelfde. Eerst wordt er wat houtskool aangestoken, een 20 liter pan er op, water erin en een aantal zakken met groen, wat vlees of vis, noedels en sudderen maar. Pho heet dat, te vertalen als maaltijd soep en vaak samen met een kom rijst als lunch of diner gebruikt. Ook soms als ontbijt maar dan is het hoogstwaarschijnlijk het restant van de avond ervoor. Kost ongeveer 75 cent en kan best lekker zijn, maar voor mij dan wel uit een normaal restaurant.

Een gevleugelde uitdrukking die van een van onze gidsen altijd aan het begin van een tour tegen onze klanten verteld is.. Vietnamesen kunnen van de straat eten want die hebben een gepantserde maag van beton en de Europeanen niet, dus begin er niet aan.

Het nationale koelmiddel zijn hier de ijsblokje, die gaan dus overal in, in de koffie, het bier, de wijn, de frisdrank, alles wordt gevuld met grote brokken ijs. Er zijn dan ook kleine winkels die naast wat voedingswaren ook ijsblokje verkopen. S'ochtends vroeg wordt het aangevoerd in brokken van 1m bij ongeveer 40 cm. en met een soort scherpe hark op een korte steel wordt dit dan voor de koper in kleinere stukken gehakt en in een plastic boodschappentas gedaan. Vanzelfsprekend maalt niemand erom dat het de hele dag wordt afgedekt door zo'n ondefinieerbare lap van de eerder genoemde hond. Wat ik trouwens nog niet heb ontdekt of het gewoon bevroren kraanwater is met garantie op diaree of misschien toch gezuiverd water. Toen ik dit op een terrasje eens vroeg aan zo'n grootverbruiker van ijsblokjes in zijn bier, was het antwoord... ik hoop gezuiverd. Hij zag er de de volgende dag niet groen uit, dus ik denk dat zijn hoop is uitgekomen.

Fruit

Vast patroon op iedere menukaart, 'fruit plate', een groot bord
met zo'n 6 soorten fruit. De 'veggie' backpackers doen er wat muesli en yogurt door en je hebt alweer een berg vitamines en mineralen binnen. Maar meestal wordt het gewoon gebruikt als toetje. En natuurlijk niks uit blik, vlak daarvoor lag het kleverig van de pesticiden en gelukkig ongeschild in de koeling. Dat van die kleverigheid had ik pas in de gaten na een 'koffieochtendartikel' waarbij de premier hoogstpersoonlijk de boeren had opgeroepen wat minder te gaan spuiten. Toen begreep ik waarom ik altijd mijn handen stond te wassen nadat ik op de markt was geweest. Gelukkig is dit gedoe smaakloos, dus ik eet rustig door.

Omdat vooral de verschillen met Nederland opvallen, kwam ik ook het fruitfenomeen tegen. 10 soorten appels op de markt in Nederland en maar 1 soort hier. Hetzelfde voor de oerhollandse peer, dacht ik tenminste, maar hoewel het uiterlijk bijna gelijk is, is de smaak totaal anders, het is dan ook geen peer maar iets met een onuitspreekbare naam. 25 verschillende fruitsoorten en 10 in Nederland, dat verschil valt op. Een groot aantal daarvan vindt je niet terug bij AH, wat vreemd is, omdat de smaak behalve erg lekker ook vrij zoet is, en wij zijn toch een land van zoetekauwers. Groene sinasappels, ze kennen oranje hoogstens van het voetbal, is een andere verschil.

Vietnam is een land van preutse mensen maar in het fruit hebben ze wat compensatie gestopt. Stel u voor, een sperciboon, 4x dikker, kleur bruin met de vrolijke naam 'womans delight', zeggen ze dan al blozend. Klijn maar fijn zouden de Nederlandse vrouwen mischien zeggen. Een ander levert als je het uitlepelt een melkachtige substantie op, 'womans breast', met een hoop gegiechel. Het is trouwens wel leuk om dan te vragen waarom het 'womans delight' heet, mond vol tanden, blozen, de hele santemekraam van ongemakkelijk voelen trekt dan aan je voorbij. Om ze niet al te lang in die elende te laten zitten, roep ik dan maar glimlachend.... ahhhh en we kiezen snel een andere fruitsoort. Een paar weken terug proefde ik plotseling een totaal andere sinasappelsmaak, ik drink gemiddeld zo'n glas of 4 per dag en op mijn vraag wat dat was bleek het manderijenen sap te zijn. Nog even een paar graden lekkerder dan sinasappels. De oorzaak was de plotseling hoge prijs van, het ging 50 cent per kg maar 55 cent. Houwen zo dacht ik.

English teachers

Een wereldwijd fenomeen in niet Engels sprekende landen. Je komt ze dus ook hier overal tegen. Native speaking is het toverwoord, doe je dat, en dan bij voorkeur in het Engels kan je hier lesgeven. Een cursus van een paar weken en de Amerikaanse timmerman is ter plekke een Engelse leraar geworden. De uurtarieven worden onderling uitgewisseld, 'heb jij 10 dollar..ahhh, ik heb 12 dollar'. Je staat bovenaan de leraar ladder als je uitsluitend priveles geeft tegen 20 dollar per uur, en onderaan bij het lesgeven op openbare scholen met totaal ongemotiveerde leerlingen en bestuur. Vol goede moed zie je ze beginnen, een uitdaging, een missie, maar na een paar maanden ploeteren onderaan de ladder begint het gekanker. Ik ken er een paar die, na de leerlingen een opdracht te hebben gegeven, mistroostig een spelletje zitten te doen op hun mobiel, te wachten totdat het uur over is. Afgebrand door irritante leerlingen, onbekwaam bestuur en boze ouders. Dachten ze in het begin het nog te kunnen redden door de meeste raddraaiers de klas uit sturen, bleken ze na 5 minuten door het hoofd van de school weer de klas ingejaagd te zijn. Want stel je voor dat de ouders er achter zouden komen wat hun oogappeltjes uitspookten, ze zouden ter plekke van school gehaald worden met als gevolg weer een paar miljoen Dong minder voor de goedbetaalde schooldirecteur.
Het gaat soms natuurlijk ook gewoon goed, uitermate gemotiveerde leerlingen, first class lesmateriaal, ouders met een goede opleiding, en een professioneel management.

Waarom worden ze ingehuurd? Heel eenvoudig, het onderwijssysteem snapt (nog) niet dat als je een taal wilt leren spreken, je dat dus ook moet oefenen in de klas en niet de leraar een uur moet laten praten zonder ook maar 1 woord van de leerlingen. Schrijven en grammatica kunnen ze allemaal, en goed ook, maar spreken... een ramp. Universiteits studenten zijn in staat om een volle pagina totaal foutloos Engels te schrijven, maar als ze dat dan vervolgens moeten voordragen is het totaal onverstaanbaar. Kan ook niet anders als je 4 jaar lang geen woord hebt kunnen oefenen in de klas.

Ze hebben ook een spraakgebrek. Bij het uitspreken van een woord van b.v. 10 letters, spreken ze er 9, de laatste valt weg. Kom er dan maar achter dat met 'wor' 'word' bedoeld wordt.
En als je het ze vervolgens laat spellen, inclusief de laatste letter, en dan vraagt waarom ze die dan niet uitspreken, kijken ze je schaapachtig aan en zeggen vervolgens weer rustig 'wor'. Gek 'wor' je d'r van.

Maar... het is aan het veranderen. Een native English teacher als leraar Engels voor de uitspraak doet wonderen. Wel even wennen voor de 'niet native English' Vietnamese leraar. Ik hoorde laatst van een felle discussie
tussen de Vietnamese leraar en de Engelse leraar waarbij de Amerikaan er van beschuldigd werd de studenten een totaal verkeerde uitspraak te leren. Bij hoog en laag beweerde de Vietnamees dat de letters 'th' uitgesproken diende te worden als 'de' en niet als 'the'. Pas na verificatie bij een aantal andere leraren kwam de arme man er achter dat het best eens zou kunnen dat zijn jarenlange studie voor Engelse leraar wel eens niet het gewenste resultaat zou hebben kunnen gehad.

Scholen

Er is iets vreemds aan de hand met de vietnamese scholieren en hun ouders. Ze zijn goedgelovig. Ze zijn verteld door De Leraren dat het onmogelijk is om het hele lesprogramma in de normale schooluren te krijgen, maar dat ze bereid zijn om extra bijles te geven, natuurlijk tegen een 'geringe' vergoeding. Het gevolg is dat hele volksstammen om 6 uur s'avonds de school weer induiken. Diegenen die vinden dat het beter is dat hun kinderen leren spelen na schooltijd hebben pech, de leraren zorgen ervoor dat ze dan slechts een deel van de lesstof krijgen. Jarenlang hebben ouders dit geaccepteerd maar de laatste tijd lees je steeds meer ingezonden stukken in de krant waar ouders klagen over dit systeem en de bijbehorende kosten, met als gevolg dat je nu advertenties ziet van scholen die als leuze hebben.... geen bijles nodig.
Een van de oorzaken van dit bijles systeem is het salaris niveau van de leraren. Net zoals alle ambtenaren is dit laag, erg laag en proberen ze van alles om wat extra's bij te verdienen. In dit geval dus op kosten van de ouders.
Een ander fenomeen is de jaarlijkse 'teachers day', en de kinderen worden geacht een envelop met inhoud mee te nemen. 'Students day' hebben ze nog niet uitgevonden.